Tacülvezir Külliyesi türbe, medrese (zaviye) ve mescitten oluşmakta idi. Tacülvezir’e ait bir mescit ise çarşıda bulunuyordu (Atçeken, 1998, 112-113).
Tacülvezir Medresesi
Alâeddin Tepesiʼnin batısındaki Ferhuniye Mahallesiʼnde, eski Dede Bahçesinin, günümüzde Kültür Parkʼın içinde Tacülvezir Türbesiʼnin bitişiğindeydi. Zamanla harap olan medrese, XX. yüzyıl başlarında ortadan kalkmıştır. Yapıyla ilgili yayınlardan anlaşıldığına göre, açık avlulu bir medrese planında yapılan zaviyenin taç kapısı doğuya açılıyordu. Revaklı bir avlunun iki yanında öğrenci odaları bulunmaktaydı. Eski fotoğraflarda türbeye bitişik ana eyvanın güneyinde kubbeli bir oda görülmektedir. Bu odanın kışlık dershane olduğu anlaşılmaktadır (Kuran, 1969, 106-107). Yapıyı anlatan kaynaklar Sırçalı Medrese’ye benzer planda ve çinilerle süslü olduğunu belirtirler.
Medrese, 1556 yılında zaviye-hanikah hâline dönüştürülmüştür. Osmanlı Dönemi vakıf kayıtları ve şeriye sicillerinde medreseye yapılan tayinler ve mütevelli atamalarına ait çok sayıda kayıt bulunmaktadır (Atçeken, 1998, 211-212).
Osmanlı Döneminin sonlarına doğru harap olan medrese, 1906 yılında Alanyalı Hacı Mustafa Efendi (Özal) tarafından etraflı bir şekilde onarılarak tekrar faaliyete geçmiş; 1924 yılında medreselerin kapatılmasından sonra da zaman içerisinde yıkılıp ortadan kalkmıştır (Arabacı, 1998, 206). Daha sonra terk edilen yapı harap olmuştur. 1964 yılında yapının planını belirlemek için Oktay Aslanapa tarafından bir kazı yapılmıştır (Yetkin, 1973, 277).
Tacülvezir Türbesi
Selçuklu sultanlarından I. Alâeddin Keykubat ve II. Gıyaseddin Keyhüsrev devri vezirlerinden Tacülvezir Taceddin Ahmet tarafından medrese ile birlikte yaptırılmıştır. Sekizgen gövdeli ve piramidal külahlı türbenin, gövdesinin alt kısmı birkaç sıra kesme taş, üst kısmı da tuğla ile inşa edilmiştir. Kapı lento ve söveleri devşirme olup, rozetlerle bezenmiştir. Kapının sol yanında büyük bir pencere eyvana açılır. Diğer cephelerin üçünde mazgal pencereler bulunur. Konya Vakıflar Müdürlüğünde bulunan bir defter-i hakanideki kayıtta medresenin 637/1239 yılında inşa edildiği yazılıdır. Türbenin de medrese ile tasarlandığına göre aynı yılda yapıldığı söylenebilir (Önkal, 1996, 94).
Tacülvezir Taceddin Ahmet ve iki yakınının yattığı türbenin kubbe kasnağına sonradan metal bir çember geçirilmiştir. Sekizgen gövdeli pramidal külahlı türbeler tipine giren yapı, bir zelzeleden etkilenmiş ve bazı yerlerinde çatlaklar oluşmuştur. Son yıllarda Vakıflar tarafından restore edilen yapıyı tarihleyecek herhangi bir kitabe bulunmamaktadır.
Tacülvezir Türbesi
